مقالات

مقایسه منبع کنترل در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی تحت درمان MMT و افراد عادی

اعظم سلیمی  ۱۳۹۵/۱۲/۱۸
مقایسه منبع کنترل در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی تحت درمان MMT و افراد عادی
اعظم سلیمی 
چکیده 
زمینه: هدف پژوهش حاضر ، مقایسه نوع منبع کنترل بر افراد وابسته به مواد اپیوئیدی تحت درمان متادون و افراد عادی است. 
روش ها: روش پژوهش پس رویدادی و از نوع علی مقایسه ای می باشد. حجم نمونه 200 نفر بوده که تعداد 100 نفر از آنها با روش نمونه گیری سیستماتیک از بین 92 مرکز MMT کرمانشاه انتخاب شده و تعداد 100 نفر افراد عادی به روش نمونه گیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب شده اند به منظور گرد آوری داده ها از پرسشنامه منبع کنترل راتر استفاده شد. در ابتدا برای همسان سازی داده ها از آزمون تی و کای دو پیرسون استفاده گردید و جهت تعیین نرمال بودن داده ها از آزمون کولموگروف– اسمیرنوف استفاده شده است، سپس با استفاده از آزمون تی گروههای مستقل و نرم افزار  SPSS19  داده ها بررسی شد .
یافته ها: نتایج نشان داد دردو متغییر منبع کنترل در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی و افراد عادی تفاوت معنی داری وجود دارد ، افراد از لحاظ نوع منبع کنترل بیشتر بیرونی بوده و در مقایسه با افراد عادی از منبع کنترل درونی کمتری برخوردارند. 
نتیجه گیری:نوعمنبعکنترلدرافرادوابستهبهمواداپیوئیدینسبتبهافرادعادیبیشتربیرونیبودهودرافرادعادیبیشتردرونیاست.
کلید واژگان : منبع کنترل ، مواد اپیوئیدی ، درمان MMT
مقدمه
 
یکی از موضوعات اساسی در ارتباط با سلامت جوانان،مسئله سوء مصرف مواد مخدر است.بررسی های اخیر در زمینه شیوع سوء مصرف مواد بیانگر آن است که سوء مصرف مواد در ایران مسئله ای جدی و رو به رشد است(اختیاری و جیلسون، 2008؛به نقل از زرگر،کاکاوند،جلالی،صلواتی،1390). همچنینویرانگریهاى حاصل از آن زمینهساز سقوط بسیارى ازارزشها و هنجارهاى فرهنگى و اخلاقى شده، بدین ترتیبسلامت جامعه را به طور جدى به مخاطره مى اندازد، درگرایش به مواد، عوامل متعدد زیستی، اقتصادی، اجتماعی و فردی دخیل است. از جمله عوامل مخاطرهآمیز فردی، مواردی مانند شرایطدوره نوجوانی، استعداد ارثی، صفات شخصیتی، نگرش مثبتبه مواد و تأثیر خوشایند مواد بر بعضی از افراد قابل توجه استو در این میان استعداد ارثی و صفات شخصیتی جایگاهویژه ای در شناسایی افراد پرخطر دارد و با شناسایی این افراد،علاوه بر سهولت پیشگیری، مراحل درمان و توان بخشی نیزدر صورت لزوم سریع تر قابل شروع هستند( خانجانی، 1389).‬‬‬‬‬‬‬
از دیدگاه روان شناسی، دامنه تاثیرات مخرب اعتیاد به مواد مخدر از آن رو حائز اهمیت است که عواقب وخیم آن تنها فرد معتاد  را دربر نمی گیرد، بلکه محیط پیرامون ،دوستان ،افراد خانواده و همکاران وی نیز در معرض آثار ویرانگر آن قرار خواهند گرفت.  به طور کلی علت بروز رفتار های مختلف در افراد ناشی از تاثیر عوامل درونی و بیرونی است. عوامل درونی شامل بی حوصلگی، خستگی یا توانایی و انگیزه تلاش و عوامل بیرونی دربرگیرنده شرایط اقلیمی و محیطی و مقررات اجتماعی است. بنابراین شناخت عوامل انگیزشی در افراد درون گرا و برونگرا به پیش بینی رفتار معتادان و در نتیجه پیشگیری و تلاش در جهت بهبود و درمان آنان کمک خواهد کرد. چنین شناختی به ارائه برنامه های درمانی موثر به معتادان در مراکز درمانی نیز مدد می رساند(کلدی و مهدوی، 1389).
منبع کنترل در طول تاریخ به شکلهای مختلفی مطرح شده است. فلاسفهمفهوم منبع کنترل را به شکل جبر و اختیار، جامعهشناسان بهصورت خودمختاری درمقابل ازخودبیگانگی و روانشناسان بهصورت رفتارگرایی در مقابل فردگرایی مورد بحثقرار دادهاند. با وجود این، مفهوم منبع کنترل بعنوان یک سازه روانشناختی به شکلرسمی از دهه 1960 مورد توجه قرار گرفت. این اصطلاح توسط جولیان راتر به کاربرده شده، به خصوصیتی گفته میشود که بر اساس آن افراد احساس میکنند تا چه حد بر روی موقعیتها توان کنترل دارند.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
بهعبارت دیگر منبع کنترل ،اشاره به دریافت علمی پیامدهای رفتاری دارد که عبارتاستاز اعتقاد به نقشی که افراددر به وقوع پیوستن رویدادهای مثبت و منفی زندگی خود دارند و میزان تلا ش وکوشش فرد و پذیرش مسئولیت در قبال رفتار خود را مدنظر قرار میدهد (احمدی، 1385).‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ ‬‬‬‬‬
علاوه بر این، منبع کنترل به عنوان یکی از ویژگیهای شخصیتی عاملی است که در مقابله باشرایط استرسزا نقش مهمی ایفا میکند. به نظر جولیان راتر  (1964) افراد در تبیین علل وقوع رفتارو پیامدهای آن به نقش دو دسته از عوامل تأکید میکنند. برخی افراد حائز منبع کنترل درونی بوده وپیامدهای رفتار را به عوامل شخصی استناد میکنند و برخی دیگر، حائز منبع کنترل بیرونی بوده وپیامدها را به عوامل خار ج از کنترل خود نسبت میدهند. نتایج تحقیقات حاکی از آن است که افراددارای منبع کنترل درونی در مواجهه با شرایط استرس زا بهتر از افراد دارای منبع کنترل بیرونی عملمیکنند. فردی که دارای منبع کنترل بیرونی است معتقد است اثر ناچیزی بر موقعیت ها دارد وپیامدهای این موقعیت ها را شانس یا سرنوشت مشخص می سازد. در حالی که فرد دارای منبعکنترل درونی معتقد است آنچه اتفاق می افتد، تحت کنترل اوست و تصمیم و عمل او پیامدها راتعیین می کند. برای افراد دارای منبع کنترل درونی ارز ش هایشان مهم بوده و بر این باورند کهتوانایی کنتر ل محیط را دارند . منبع کنترل درونی به عنوان یک ویژگی شخصیتی می تواند بخشی ازاثرات شرایط استرس زا را کنترل کند و توان فرد را در مقابله با تهدید افزون سازد (خسروی، 1380).در این راستا، نتایج مطالعات گومز  ( 1998 ) نشان میدهد که بین مکان کنترل بیرونی و سبک هایمقابله با استرس رابطه وجود دارد . از سویی وی دریافت که مکان کنترل بیرونی با استرس واضطراب رابطه مستقیم دارد. نتایج مطالعه توریانو  و همکاران ( 2012 ) نشان میدهد که سطوحبالای روانرنجورخویی، برونگرایی، بازبودن و سطوح پایین وجدان و موافقت،سوءمصرف مواد را پیش بینی می کنند.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
درماننگهدارنده متادون(MMT) یکی از درمانهای طولانی مدت (حداقل یک دوره دو ساله) با هدف کاهش آسیب مواد مخدر می باشد به این معنی که بیمار مصرف ماده مخدر خود را متوقف کرده و داروی متادون را به جای آن مورد استفاده قرار می دهد.این دارو در اشکال قرص های 5، 20، 40 میلی گرمی به صورت محلول در هر سی سی موجود می باشد که متناسب با نوع ماده مصرفی و شرایط جسمی بیمار مقدار آن مشخص می شود و سپس روند بهبود بیمار در طول زمان بررسی می شود(فرهودیان و همکاران،1390).‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
جامعه مورد بررسی در پژوهش حاضرافراد تحت درمان  MMT است. این پژوهش با توجه به تاثیر نوع منبع کنترل  بر وابستگی افراد به مواد اپیوئیدی در پییافتن رابطه بین منبع کنترل در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی می باشد.
مواد و روش ها:
روش پژوهش حاضر از نوع کاربردی و شیوه انجام آن شبه آزمایشی است.این پژوهش به صورت میدانی انجام شده و اطلاعات از طریق پرسشنامه منبع کنترل در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی تحت درمان  MMT  و افراد عادی جمع آوری گردیده است. جامعه آماری شامل مردان وابسته به مواد اپیوئیدی تحت درمان 92 مرکز  MMT تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی کرماشاه و افراد غیر معتاد در شهر کرمانشاه می باشد. به دلیل محدودیت دسترسی به تمامی این افراد از روش نمونهگیری سیستماتیک استفاده  شد که  تعداد 100نفر از افراد وابسته به مواد اپیوئیدی از بین 4 مرکز MMT وابسته به دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه انتخاب شده و تعداد 100 نفر از افراد عادی به شبوه نمونه گیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب شدند.ملاک ورود و خروج به ترتیب در این پژوهش به شرح زیر است:‬‬‬‬‬
ملاک ورود :
1- شرط همکاری
2- کمتر از 3 ماه حضور در درمان MMT
3- سابقه مصرف مواد اپیوئیدی به مدت حداقل یک سال
ملاک خروج:
1- مصرف همزمان سایر مواد مخدر(به غیر از مواد اپیوئیدی)
2- استفاده همزمان از سایر روش های درمانی(NA، دارو درمانی و غیره)
در ابتدا مجوز کار از دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه اخذ شده، سپس افراد نمونه از بین 4 مرکز از 92 مرکز تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه (1.مرکز درمان نگه دارنده نوین 2.مرکز سعدی 3.مرکز ایران مهر 4.مرکز حمزه)به روش تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند.در این مراکز مردانی که طبق تست مورفین و مصاحبه اولیه تحت عنوان وابسته به مواد اپیوئیدی (شامل تریاک، شیره، هروئین، کراک، ترامادول و متادون غیر قانونی) پذیرش شده بودند بعد از کسب رضایت آگاهانه به صورت داوطلبانه در پژوهش شرکت کردند. لازم به ذکر است که در ابتدا پرسشنامه منبع کنترل راتر آرنت از آزمودنی ها  گرفته شد.همچنین برای انتخاب افراد عادی از سایر افراد به صورت داوطلبانه آزمون به عمل آمد که در نهایت 100 نفر از افراد وابسته به مواد اپیوئیدی و 100 نفر از افراد عادی به صورت همتا سازی انتخاب شدند.برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزاز SPSS19  استفاده شد و از روشهای آمار توصیفی و استنباطی بهره گرفته شد.در آمار توصیفی از میانگین و انحراف استاندارد و جدول فراوانی و نمودار استفاده گردید. 
 در این پژوهش ابتدا برای همسان سازی داده ها از آزمون تی و کای دو پیرسون استفاده گردید و جهت تعیین نرمال بودن داده ها از آزمون کولموگرو اسمیرنوف استفاده شد.  آزمون T گروه های مستقل برای تعیین تفاوت بین متغیرها استفاده گردید. در آزمون های انجام شده سطح 05/0 <p معنی دار در نظر گرفته شد.
‬در این پژوهش برای سنجش مقیاس منبع کنترل درونی از پرسشنامه منبع کنترل درونی و بیرونی راتر استفاده شد.مقیاسمنبعکنترل راتر،شامل 29 مادهاستکههرماده (I-E) درونیبیرونی داراییکجفتمادهیاسؤال (الفوب) میباشد. آزمودنیها بایدازبینمادههایارائهشده،موردیراکهبهترازهمهاعتقاد آنهارادربارهماهیتجهاننشانمیدهد،برگزینند. راتر 23 ماده ازاینپرسشنامهراباهدفمشخص،برایروشنشدنانتظارات افراددربارهمنبعکنترلتدوینکردهو 6 مادهدیگر،هدفآزمون رابالباسمبدلدنبالمیکنندکهاینمادههایخنثی،ساختارو بعداندازهگیریشدهرابرایآزمودنیمبهممیسازند. سؤالهای 24 و 28 سوالاتیهستندکهآزمودنیراازمدار19 -14 -8 -1 اصلیوهدفآزمونمنحرفمیسازند. در 23 مادهایکهبرای نمرهگذاریتعیینشدهاندعبارتهای (الف) یکنمرهوعبارتهای (ب) صفرنمرهمیگیرند. البتهدرمادههای 4،526،22،15 ،13،12 ،11 ،10 ،بهعبارتهای (ب) یکنمرهو (الف) صفردادهمیشود. چونکلنمرههرفردنشاندهندهنوعو درجهمنبعکنترلافراداست،بنابراینتنهاآزمودنیهاییکهنمره 9 یابیشتربگیرندواجدمنبعکنترلبیرونیوافرادیکهنمره کمتربگیرنددارایمنبعکنترلدرونیخواهندبود.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ راترپایاییمقیاسمنبعکنترلرابااستفادهازروشتنصیفوبررویدانشجویاندانشگاه اوهایودر آمریکابرابربا 73/0 باروشکودر - ریچاردسونبرروی 400 آزمودنیبرابربا7/0،به روشبازآزماییبرروی 30 دانشجووبافاصلهیکماهبرابر83/0 وبافاصلهزمانی 2 ماهبرابر 55/0 گزارش کرده است (غفوری، 1374). ‬‬‬‬‬‬ 
‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
4 – 2  یافته ها 
 
بین منبع کنترل درونی و بیرونی  در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی و افراد عادی تفاوت وجود دارد.
 
جدول آزمون تی گروه های مستقل برای مقایسه منبع کنترل  در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی و افراد عادی
متغیر گروه تعداد میانگین انحراف معیار T درجه آزادی سطح معنی داری
منبع کنترل عادی 100 69/8 55/2 53/5 198 01/0 P<
معتاد 100 69/10 557/2
 
همانطور که در جدول فوق مشاهده میشود آماره t  با درجه آزادی 198  بزرگتر از t جدول است بنابراین می توان گفت منبع کنترل در سطح 05/0 P< بین افراد عادی و معتاد تفاوت معنی داری وجود دارد، همانطور که مشاهده می شود نمره منبع کنترل در افراد معتاد بیشتر از افراد عادی است و با توجه به نقطه برش که  عدد 9 می باشد بنابراین می توان  گفت بیشتر افراد معتاد از منبع کنترل بیرونی برخوردار بوده و افراد عادی بیشتر از منبع کنترل درونی برخوردار می باشند. ‬‬‬ 
‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
 
نمودار میزان منبع کنترل در دو گروه افراد عادی و معتاد
 
همانطور که در نمودار فوق مشاهده می شود میانگین نمره منبع کنترل در افراد معتاد 69/10 بدست آمده که از نقطه برش 9 بیشتر است یعنی افراد وابسته به مواد اپیوئیدی بیشتر از نوع منبع کنترل بیرونی هستند اما میانگین نمره افراد عادی 69/8 بدست آمده است که این نمره پایین تر از نقطه برش 9 است که نشان می دهد افراد عادی بیشتر از منبع کنترل درونی برخوردار بوده اند.  
نتیجه گیری
 
نتایج نشان داد تفاوت معنی داری در نوع منبع کنترل (درونی و بیرونی)در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی و افراد عادی وجود داردو مشاهده شد نوع منبع کنترل در افراد وابسته به مواد اپیوئیدی نسبت به افراد عادی بیشتر بیرونی  بوده و در افراد عادی بیشتر درونی است.
این نتایج همسو با یافته های اصغری، کردمیرزا، احمدی(1392)، بسامی، قره تپه  (1388) کلدی (1382)، توکلی ثانی(1387)، لفکورت (1982)، کرمی(1383)، سلیگمن و مایر  (1975)، لفکورت(1983)، اسوالد.ال.ام وهمکاران  (1994)، دنیز (2004) می باشد.
در تبیین این نتایج می توان گفت افرادی که دارای منبع کنترل بیرونی هستند معمولا معتقدند که آنچه بر سر آنها می آید اصولا محصول شانس،تصادف و یا نتیجه اعمال دیگران است(شولتز،1998)ترجمه سید محمدی،1384).مطالعات وایتمن(1989)و شولتز(1992)نشان داد که از نظر میزان ارتکاب جرایم واز جمله گرایش به سوءمصرف مواد ،افراد دارای منبع کنترل بیرونی در مقایسه با افراد دارای منبع کنترل درونی درصد بیشتری را نشان می دهند.این افراد دارای اضطراب بیشتر و عزت نفس کمتری هستندو برای کاهش میزان اضطراب ممکن است به یک منبع بیرونی با هدف تسکین روی آورند که میتواند ماده مخدر باشد.اکثر پژوهش ها گواه از همبستگی مواد مخدر با منبع کنترل بیرونی دارد.به نظر می رسد از این ارتباط می توان در شناسایی افراد در معرض خطر اعتیاد به مواد مخدر و پیشگیری از آن و حتی در راهبردهای درمانی استفاده نمود.لذا تدوین برنامه هایی که بتواند این دیدگاه را در انسان تقویت نماید که مبحث اعتیاد توسط خود فرد و نه عوامل خارج از او قابل کنترل و پیشگیری است،ضروری بنظر می رسد.در واقع بنظر می رسد مجهز شدن به سطوح بالای خود کنترلی،فرد را قادر می سازد بدون نگرانی درباره توانایی هایش در موقعیت های گوناگون زندگی و فشارهای مختلف محیطی درگیر شده،قدرت مدیریت بهتر موقعیت ها و کنترل هیجانات خود را داشته باشد که در نهایت به ایمنی بیشتر و پایین آمدن احتمال ابتلا به سوء مصرف مواد بسیار کمک می کند.
 
تشکر و قدردانی:
با تشکر ویژه از سرکار خانم فوزیه امیریان، کارشناس مسئول اعتیاد که در انجام این پژوهش همکاری همه جانبه ای  داشته و در دسترسی به نمونه ی پژوهش نقش بسزایی داشتند.
منابع:
]1[احمدی، حبیب(1384). جامعه شناسی انحرافات. تهران: انتشارات سمت.
]2[اسکینر(1939). ارزشیابی شخصیت. ترجمه: محمدرضا زارع. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
]3[اصغری، فرهاد؛ کرد میرزا، عزت اله و احمدی، لیلا(1392). رابطه نگرش مذهبی، منبع کنترل و گرایش به سوء مصرف مواد در دانشجویان. فصلنامه اعتیاد پژوهی سوء مصرف مواد، سال هفتم، شماره بیست و پنجم.
]4[الماسی، علی رضا(1377). بررسی و مقایسه منبع کنترل افراد معتاد و غیر معتاد. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
]5[برجعلی، احمد، اسکندری، حسین، دلاور، علی، سهرابی، فرامرز، کردمیرزانیکوزاده، عزت اله(1388). الگویابی زیستی- روانی- معنوی در افراد وابسته به مواد و تدوین برنامه مداخله برای ارتقاء تاب آوری مبتنی بر روایت شناسی شناختی و روانشناسی مثبت نگر.پایان نامه مقطع دکتری تخصصی در رشته روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
]6[برک، لورا. ای(1390). روانشناسی رشد. ترجمه یحیی سید محمدی. تهران: نشر ارسباران.
بسامی، مسعود و قره تپه، آمنه(1388). نقش منبع کنترل در پیشگیری از جرم. فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم ، سال چهارم ، شماره سیزدهم.
]7[پروچاسکا، جیمز او، نورکراس، جان سی(1385). نظریه های روان درمانی. ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران: انتشارات ارجمند.
]8[توکلی ثانی، سیده معصومه،رضابخش،حسین(1389). رابطه هیجان خواهی، منبع کنترل و خطر پذیری در بیماران وابسته به مواد در سنین 25 تا 35 سال شهرستان ساوجبلاغ. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی،واحد کرج.
]9[حاتمی، حمیدرضا؛ محمدی، ناهید؛ ابراهیمی، محسن و حاتمی، معصومه(1389). رابطه منبع کنترل و ویژگی های شخصیتی. مجله اندیشه و رفتار، دوره پنجم، شماره 18.
]10[حاج حسینی، منصوره و اخوان تفتی، مهناز(1382). مقایسه سبک اسناد در جوانان معتاد و غیر معتاد شهر یزد. فصلنامه اعتیاد پژوهی، سال اول شماره3، 90-73.
]11[حسینی، فاطمه؛ یاسینی اردکانی، سیدمجتبی؛ احمدیه، محمدحسین؛ وفایی نسب، محمدرضا؛ خلاصه زاده، گلدسته و دستجردی، قاسم(1388). بررسی میزان ماندگاری بر درمان نگهدارنده با متادون. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، دوره هیجدهم، شماره سوم.
]12[خانجانی، زینب؛ فخرایی، نفیسه و بدری، رحیم(1390). بررسی هیجان خواهی در افراد معتاد و عادی با توجه به جنسیت. تحقیقات علوم رفتاری، دوره 9 ، شماره 4.
]13[خداپناهی، محمدکریم(1388). انگیزش و هیجان. انتشارات سمت.
]14[دارابی، بهزاد و همتیان، بابک(1392). هیجان خواهی در جوانان. روانشناسی حمل و نقل، شماره 7 و 8.
]15[درتاج، فریبا(1389). بررسی نقش عوامل موثر در گرایش به مصرف مواد جدید. فصلنامه برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره چهارم، 166-153.
]16[زرگر، محمد، کاکاوند، علیرضا، جلالی، محمدرضا و صلواتی، مژگان(1390). مقایسه طرحواره های ناسازگار اولیه و رفتارهای مقابله ای در مردان وابسته به مواد شبه افیونی و افراد بهنجار. فصلنامه روانشناسی کاربردی، سال 5، شماره1(17)، 84-69.
]17[سادوک، بنیامین جیمز، سادوک، ویرجینیا آلکوت(1390). خلاصه روانپزشکی علوم رفتاری/ روانپزشکی بالینی.ترجمه فرزین رضاعی.تهران:انتشارات ارجمند.
]18[ساعتچی، محمود(1377). نظریه های روانشناسی. تهران: انتشارات سخن.
]19[ستوده، هدایت اله(1392). آسیب شناسی اجتماعی. نشر آوای نور.
]20[سلیگمن، مارتین ای،روز نهان،دیوید ال( 1390 ). آسیب شناسی روانی.ترجمه یحیی سید محمدی. تهران:نشر ساوالان.
]21[سیاسی، علی اکبر(1376). نظریه های شخصیت(مکاتب روانشناسی). تهران: موسسه چاپ دانشگاه تهران.
]22[شارف، ریچارد اس(1389). نظریه های روان درمانی و مشاوره. ترجمه: مهرداد فیروزبخت. تهران: خدمات فرهنگی رسا.
]23[شاملو، سعید(1382). مکاتب و نظریه های روانشناسی شخصیت. تهران: انتشارات ارشد تهران.
]24[شریفی، حسن پاشا(1370). ارزشیابی شخصیت. انتشارات دانشگاه پیام نور.
]25[صالح آبادی، ابراهیم و سلیمی امان آبادی، محسن(1391). بررسی رابطه سبک زندگی جوانان و گرایش به مواد مخدر صنعتی در شهر شیروان. فصلنامه جامعه شناسی مطالعات جوانان، سال سوم، شماره ششم، 80-57.
]26[فیست، جست ، فیست، گریگوری(1390). نظریه های شخصیت. ترجمه: یحیی سیدمحمدی. تهران: نشر دوران.
]27[فیرس، ای جری ، ترال، تیموتی جی(1388). روانشناسی بالینی. ترجمه: مهرداد فیروزبخت. تهران: انتشارات رشد.
]28[کاپلان،هارولد، سادوک،ویرجینا(1390).خلاصه روانپزشکی علوم رفتاری/ روانپزشکی بالینی.ترجمه فرزین رضاعی.تهران:انتشارات ارجمند.
]29[کاظمیان، سمیه و دلاور، علی(1391). بررسی رابطه بین خودمتمایزسازی با میطان تمایل به اعتیاد در مردان متأهل. فصلنامه نظم و امنیت انتظامی، شماره چهارم، سال چهارم،115-106.
]30[کالات، جیمز(1389). روانشناسی فیزیولوژیکی. ترجمه: یحیی سیدمحمدی. تهران: نشر روان.
]31[کریمی، یوسف(1384)0 روانشناس شخصیت. انتشارات دانشگاه پیام نور.
]32[کرینگ، آن م، دیویسون، جرالدسی، نیل، جان م، جانسون، شری ل (1392). آسیب شناسی روانی(روانشناسی نابهنجاری). ترجمه: حمید شمسی پور. تهران: انتشارات ارجمند.
]33[کلی،جورج(1995). روانشناسی شخصیت. ترجمه: مهشید یاسائی. انتشارات کتاب مادر.
]34[کیامرثی، آذر و ابوالقاسمی، عباس(1390). ارتباط خودکارآمدی، هیجان خواهی و راهبردهای مقابله با استرس با استعداد سوء مصرف مواد در دانشجویان. فصلنامه اعتیاد پژوهی سوء مصرف مواد، سال پنجم شماره بیستم.
]35[گروه نویسندگان ارتقای سلامت ایرانیان(1387). شناخت مواد اعتیادآور. انتشارات ارتقای سلامت ایرانیان.
]36[گنجی،مهدی(1392).آسیب شناسی روانی براساس DSM5. تهران: انتشارات ساوالان.
]37[محمود علیلو، مجید؛ زینالی، شیرین؛ اشرفیان، پروانه و صمدی راد، بهرام(1388). بررسی نوروزگرایی، برون گرایی، تکانش ورزی و هیجان خواهی در معتادان دارای رفتارهای پر خطر در مقایسه با معتادان دارای رفتار کم خطر و افراد سالم. فصلنامه علمی-پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، سال چهارم، شماره 14.
]38[مدانلو، مهناز؛ حقانی، حمید و جعفرپور، مهشید(1380). رابطه عزت نفس و منبع کنترل در نوجوانان بزهکار. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان، سال سوم، شماره 7، بهار و تابستان 80.
]39[مظفر، حسین؛ ذکریایی، منیژه و ثابتی، مریم(1388). آنومی فرهنگی و اعتیاد به مواد مخدر در بین جوانان28-13ساله تهران. پژوهش نامه علوم اجتماعی، سال سوم، شماره چهارم، 54-34.
]40[معظمی، داوود(1387). مقدمات نوروسایکولوژی. تهران: انتشارات سمت.
]41[مهرابی، حسینعلی؛ کجباف، محمدباقر و مجاهد، عزیزاله(1389). پیش بینی رفتارهای پر خطر بر اساس هیجان خواهی و عوامل جمعیت شناسی در دانشجویادانشگاه اصفهان. مطالعات روانشناختی دانشگاهعلوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه الزهراء(س)، دوره 6، شماره 2.
]42[نادری، شهرام، بینازاده، محمد، صفاتیان، سعید، پیوندی، علی اصغر(1387). درسنامه جامع درمان اعتیاد.
]43[نیکخو، محمدرضا(1386). رابطه هیجان خواهی مجرمان زن با تعداد محکومیت و نوع جرم آنها. روانشناسی کاربردی، دوره اول، شماره4
[44] Arentt, J (1993). Sensation seeking: Anew conceptualization and a new scale, personality and individual difference, 16(2), 289-296.
[45] Botvin, G. J; &Dusenbury, L; Baker, E; James. R; & Ortiz, S.(1992). Smaking prevention amony buran minority youth: Assessing effecton outcome and mediating variable. Health Psychology, 11, 290-299.
[46] Botvin, G. J; &Griffiuk. W. (2004). Life skills training: e mpirical findings and future directions. Journal of Primary Prevention, 25, 211-233.
[47] Cloninger, C; Sigvardsson, S; &Bohman, M.(1988). Children personality predicts alcohol abuse in young adults. Alcoholism Clinical and Experimental Research, 12(4), 494-505.
[48] Cooper, M. L; Gocha, V. B; &Sheldoun, M. S.(2000). A motivational perspective on risky Behaviors. The role of personality and affect regulatory processes. Journal of Personality, 68, 1059-1088.
[49] Cooper, M. L; Russell, M; & George, W. H.(1988). Coping expectaciees and alcohol abuse: A test of a social learning formation. Journal of abnormal Psychology, 97, 218-230.
[50] Craske, M. G; Niles, A. N; Lebeau, K. T; Liao, B; & Glenn, D. E. (2012). Dimensional indicators of generalized anxiety disorder severity for DSM-V. Journal of Anxiety Disorders, 279-286.
[51] Howard, M. O; Kivlahan, D; & Walker, R. D.(1997). Cloningers tridimensional theory of personality and psychology: Applications to substance use disorders. Journal of Studies on Alcohol, 58(1): 48-66.
[52] Jonathan W. Roberti.(2004) A review of behavioral and biological correlates of sensation seeking, New College of Florida and the University of South Florida-Sarasota, Parkview House,5700 North Tamiami Trail, Sarasota, FL 34243, USA.
[53] Karla Hrbackova, JakubHladik,&SonaVavrova .(2012). The Relationship Between Locus of Control, Metacognition, and Academic Success. Procedia - Social and Behavioral Sciences 69 ( 2012 ) 1805 – 1811.
[54] Masse, L. C; & Tremblay, R. E. (1997). Behavior of boys in kindergarten and the onset of substance use during adolescence. Archives of General Psychiatry, 54(1), 62-68.
[55] Pegg, R. D; &Callough, M.(1994). The effect of self steam, family  structure, locus of control and caneer goals on adolescent, Adolescence. 29(115): 605-610.
[56] Rostami, D. The investigate of comparative of sensation-seeking inaddicts and normal group. Journal of Drag Abuse and Addictive Behavior, 2(6):  23-35.
[57] Stewart, C. (2001). The influence of spirituality on substance use of college students. Journal of Drag Education, 31(4), 343-351.
[58] TemelAlperKarsl, IremAnlia.(2010) Relationship among introvertism - extrovertism, narcissistic developmental line, locus of control and level of trait and state anxiety in a Turkish adolescent population preparing for university. aHaliç University, Buyukdere Cad. No:101Sisli, Istanbul 34394,Turkey. Received October 7, 2009; revised December 16, 2009; accepted January 5, 2010.
[59] Wagner, M. K. (2001). Behavioral characteristics relate to substance abuse and risk-taking, sensation-seeking, anxiety sensitivity, and self-reinforcemint. Journal of Addictive Behaviors, 26, 115-120.
[60] Zuckerman. M. (1979). Sensation seekin: beyond the optimal level of arousal. New York: L. Erlbaum Association.
[61] Zuckerman.M; & Balls, B. J. (1990).Influences of sensation seeking, gender, risk appraisal, and situational motivation on smoking. Addict Behav, 15(3): 209-220

برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم اینجا کلیک کنید.