مقالات

بررسی وضعیت کتابخانه های دانشگاه

مهناز لارتی  ۱۳۹۳/۰۳/۱۹

بررسی وضعیت مجموعه سازی کتابخانه های دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه



مهناز لارتی


مجموعه سازی یا فراهم آوری: فرایند نیازسنجی، انتخاب و دسترس پذیر ساختن محتوای منابع اطلاعاتی مورد نیاز جامعه کتابخانه از راه خرید، مبادله، اهدا یا سایر روشهای مرسوم و ارزیابی مداوم آنها میباشد. (محسنی،۱۳۸۲).

در سالیان اخیر در کتابخانه ها اصطلاح انتخاب و تهیه کتاب یا انتخاب و تهیه مواد جای خود را به اصطلاح مجموعه سازی داده است. مجموعه سازی به مجموع فعالیتهایی اطلاق میشود که به فراهم آوری، امکان دستیابی مراجعان به مواد مورد نیاز و زنده نگه داشتن مجموعه و حفظ پویایی آن منجر میشود. (سینایی،1380)

کتابدار برای شناخت نیازهای اطلاعاتی باید از، برنامه ها و رشته های آموزشی دانشگاه در مقاطع مختلف تحصیلی، روشهای مختلف تدریس، برنامه های پزوهشی ، تعداد دانشجویان و استادان در هر رشته مطلع باشد. (سینایی،1380)

از آنجا که آینده کتابخانه ها به عنوان کانونهای اصلی و پویای اطلاع رسانی در گرو همگامی و سازگاری با پیشرفتهای جاری علوم کتابداری و اطلاع رسانی و فناوریهای مربوط به آن است، تدوین استانداردهای این علوم بخش قابل توجهی از وظایف نهادهای ملی کتابداری و اطلاع رسانی را تشکیل میدهد. بیش از بیست و پنج سال پیش کتابداران متخصص مرکز خدمات کتابداری اولین مجموعه استانداردهای کتابخانه ای ایران را با یاری مشاوران خارجی به رشته تحریر در آوردند. (تعاونی،1381).

با توجه به اینکه اهداف یک کتابخانه دانشگاهی گردآوری، حفظ و اشاعه اطلاعات، آموزش در سطح عالی و  گسترش خدمات می باشد و اینکه این کتابخانه ها باید بر مبنا و پایه ای صحیح استوار گردند که بتوانند این رسالت خود را جهت خدمت به مراجعین خود به نحو مطلوب انجام دهند، تصویری کلی از شرایط فعلی کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشکده های تابعه  آن در زمینه مجموعه سازی و فراهم آوری این کتابخانه ها طرح شده است. این تحقیق شامل 4 جدول میباشد که در زیر هر جدول توضیح مختصری نیز در زمینه مربوط به آن  قید گردیده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول 1 -- توزیع فراوانی منابع موجود کتابخانه‌ها به تفکیک نوع منبع و تعداد

نام

کتاب

کل

نشریات

پایان نامه ها

مجلات

منابع الکترونیکی

پایگاههای اطلاعاتی پزشکی

کتابخانه

فارسی

انگلیسی

 

فارسی

انگلیسی

فارسی

انگلیسی

فارسی

انگلیسی

کتاب الکترونیکی

مجله الکترونیکی

 

CD

online

CD

online

مرکزی

81190

32495

113685

45

48

2320

10

10

 

1265

7149

90

117

×

پزشکی

21739

6871

28610

40

40

2260

 

7

7

706

7149

 

 

×

پیراپزشکی پرستاری مامایی

29295

3730

33025

165

82

49

1

10

1

 

7149

 

 

×

بهداشت

17251 

2010

19261

 

 

500

 

10

 

 

7149

 

 

×

داروسازی

4620

2071

6691

40

15

161

 

5

1

230

7149

15

40

×

دندانپزشکی

2158

1522

3680

20

16

20

 

 

 

200

7149

50

10

×

 

بر اساس استانداردها محاسبه مجموعه بر اساس فرمول زیر انجام میشود:

D20000+M3000+U335+ٍE12+F100+مجموعه پایهV=

که در آن مجموعه پایه در پزشکی 40000 مدرک میباشد و

F= تعداد اعضای هیئت علمی تمام وقت

E= تعداد کل دانشجویان تمام وقت

=U تعداد رشته های کارشناسی

M= تعداد رشته های کارشناسی ارشد

D= تعداد رشته ها در سطح دکترا

V= تعداد کل مجموعه کتابخانه

جدول 2- مقایسه منابع مورد نیاز با منابع موجود

نام کتابخانه

منابع موجود در کتابخانه

منابع مورد نیاز بر اساس استاندارد

میزان کسری منابع موجود با منابع مورد نیاز

درصد کسری منابع

 

مرکزی

124532

490045

365513

74%

پزشکی

38819

364368

325549

89%

پیراپزشکی پرستاری مامایی

40482

61861

21379

34%

بهداشت

26920

52260

25340

48%

داروسازی

14347

63188

48841

77%

دندانپزشکی

11145

102268

91123

89%

جدول فوق  نشان می‌دهدکه کتابخانه های مورد بررسی از نظر موجودی منابع خود از سطح استاندارد فاصله بسیاری دارند و کمترین کسری منابع را دانشکده پیراپزشکی، پرستاری، مامایی با 34%و بیشترین کسری منابع را دانشکده های پزشکی و دندانپزشکی با 89% دارا میباشند.

جدول 3- توزیع کتاب‌ها از نظر موضوعی در تمام کتابخانه‌ها به تفکیک موضوع

درصد

تعداد کل

توزیع کتاب‌ها از نظر موضوعی در تمام کتابخانه‌ها به تفکیک موضوع

28/79

162485

پزشکی (NLM= QS- WZ)

91/7

16211

علوم Q

28/4

8771

زبان و ادبیات P

95/2

6046

فلسفه و دین B

35/1

2766

تکنولوژی T

07/1

2192

علوم اجتماعی  H

90/0

1844

کتابداری Z

45/0

922

جغرافیا G

44/0

901

تاریخ D

35/0

717

آموزش و پرورش L

16/0

327

کلیات A

15/0

307

علوم سیاسی J

15/0

307

حقوق K

13/0

266

هنر N

11/0

225

علوم وابسته به تاریخ C

11/0

225

کشاورزی S

07/0

143

تاریخ آمریکا E-F

06/0

122

موسیقی M

01/0

20

علوم نظامی U

%

0

علوم دریانوردی V

جدول فوق نشان میدهد که با توجه به نیاز مراجعان،  موضوع پزشکی در رتبه اول ( 28/79%) و علوم دریانوردی (0%) در رتبهآخر قرار دارد. 

جدول 4- جامعه استفاده کنندگان بالقوه

نام کتابخانه

تعداد اعضای هیئت علمی

تعداد دانشجویان

تعداد رشته ها

سال تاسیس

دانشجویان

کارشناسی

ارشد

دکترا

 

 

مرکزی

311

1855

11

11

18

1365

پزشکی

181

439

 

7

14

1365

پیراپزشکی پرستاری مامایی

34

843

7

2

 

1369

بهداشت

23

410

4

2

 

1378

داروسازی

20

99

 

 

1

1381

دندانپزشکی

15

64

 

 

3

1389

 

 

 

 

منابع و مأخذ

1-    محسنی، حمید(1378).مجموعه سازی و خدمات تحویل مدرک؛ ویرایش۲.تهران : کتابدار،  ص ۸..

2 - سینایی، علی(1380).مجموعه سازی در کتابخانه ها.تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت)، ج 1 ص 3.

      3  - تعاونی، شیرین(1380).استانداردهای کتابخانه‌های دانشگاهی ایران. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران ، ص 1و3.

 

   


برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم اینجا کلیک کنید.